Μονή Κάτω Παναγιάς

Στα ριζά της Περάνθης, του λόφου όπου στη βόρεια πλαγιάς της είναι κτισμένη η πόλη της Άρτας, βρίσκεται φωλιασμένο το μοναστήρι της Κάτω Παναγιάς. Η τοποθεσία είναι ειδυλλιακή και αρκούν ελάχιστα λεπτά από το κέντρο της πόλης για να φτάσετε στρίβοντας αριστερά πριν τη γέφυρα και τραβώντας το δρόμο προς το νοσοκομείο αρχικά και παράλληλα με τις ανατολικές όχθες του Άραχθου ποταμού στη συνέχεια.

Μονή Κάτω Παναγιάς

Ο κατάλευκος εξωτερικός περίβολος, που αν και ψηλός δεν καταφέρνει να κρύψει το μοναστήρι καθώς είναι χτισμένο αμφιθεατρικά, σταματάει στο σημείο ακριβώς όπου απέναντι έχει χτιστεί πρόσφατα ένας ωραιότατος ναός αφιερωμένος στον όσιο Ζαχαρία εξ Άρτης, ο οποίος μαρτύρησε στην Πάτρα.

Τόσο τα πρωινά όσο και τα απογεύματα η είσοδος στο μοναστήρι είναι ελεύθερη με μία παράκληση μόνο από τις μοναχές για σεμνό ντύσιμο, που αναγράφετε και στην είσοδο. Αλλά ακόμη κι αν φοράτε οι κυρίες ρούχα εκδρομικά όπως παντελόνια και έξωμα μπλουζάκια υπάρχουν φούστες και μαντήλια για τους ώμους που θα σας προσφέρουν οι μοναχές.

Ενημερώνετε για την επίσκεψη σας χτυπώντας το κουδούνι της πύλης και αμέσως σας ανοίγουν. Εμάς μας υποδέχτηκε μια ευγενέστατη ηλικιωμένη μοναχή με καλοκάγαθο πρόσωπο που μας ξενάγησε στο καθολικό, στους κήπους, απάντησε υπομονετικά σε όλες τις ερωτήσεις μας και στο τέλος μας τράταρε γλυκό καρυδάκι και παγωμένο νερό στο καθιστικό.

Από τη πρώτη στιγμή αυτό που αιχμαλωτίζει το βλέμμα είναι ο ναός της Παναγίας, ο οποίος πλησιάζει τους οκτώ αιώνες ζωής καθώς ανεγέρθηκε το 1250, επί Μιχαήλ Β’ ΄Κομνηνού-Δούκα, Δεσπότη της Ηπείρου από το 1237 έως το 1270. Κτήτορας της Μονής είναι η σύζυγος του η βασίλισσα Θεοδώρα, η οποία τα τελευταία χρόνια της ζωής της μόνασε και μετά το θάνατο της, το 1280, οι Αρτινοί την ανακήρυξαν Αγία για την ευσέβεια της.

Μόνο το καθολικό, ο εκπληκτικής αρχιτεκτονικής σταυρεπίστεγος ναός, σώζεται από το αρχικό κτηριακό συγκρότημα του μοναστηριού καθώς όλοι οι υπόλοιποι βοηθητικοί χώροι και τα κελιά των μοναχών είναι μεταγενέστερα κτίσματα. Οι εξωτερικές επιφάνειες των τοίχων του καθολικού παρουσιάζουν πλούσια διακόσμηση με πλίνθινα κοσμήματα και εντοιχισμένους όγκους μαρμάρου παρμένους από τα ερείπια της γειτονικής Αμβρακίας. Στο νότιο τοίχο υπάρχει ευδιάκριτο , το μονόγραμμα του Μιχαήλ Δούκα αλλά κι άλλες επιγραφές, ενώ μαίανδροι, οδοντωτές ταινίες, αλυσίδες, δίσκοι και γεωμετρικά σχήματα αποτελούν τον κεραμοπλαστικό διάκοσμο του.

Το εσωτερικό του ναού είναι αγιογραφημένο σε διάφορες περιόδους με αρχαιότερη εκείνη του διακονικού που φέρεται ως σύγχρονη της κατασκευής του, δηλαδή τα μέσα του 13ου αιώνα. Πάντως αν και το εσωτερικό του ναού είναι υποβλητικό είναι ορατή η ανάγκη για άμεση αποκατάσταση των τοιχογραφιών καθώς σε πολύ μεγάλο ποσοστό είναι εντελώς μαυρισμένες ενώ κάποιες που έχουν καθαριστεί αποκαλύπτουν εκπληκτικές αγιογραφίες.

Οι αγιογραφίες δείχνουν ακόμα πιο μοναδικές όταν προσέξεις ότι τα φωτοστέφανα των αγίων δεν είναι ζωγραφισμένα αλλά πρόκειται για γύψινα πρόσθετα μέλη.

Η υποβλητικότητα συνεχίζεται κι έξω από το ναό και το κύριο χαρακτηριστικό όλου του χώρου είναι η γαλήνη που αποπνέει, λες κι όλα διαδραματίζονται σε πιο αργούς ρυθμούς απ’ αυτούς που αφήσαμε πριν περάσουμε τη σιδερένια πύλη. Στον περίβολο του καθολικού βρίσκεται ένας μπαξές που περπατώντας ανάμεσα στα παρτέρια του, κάτω από την παχιά σκιά των δέντρων, θα σας κατακλύσουν οι υπέροχες μυρωδιές των ρόδων. Όλοι οι χώροι είναι πεντακάθαροι και νοικοκυρεμένοι.

Η θέα από το μοναστήρι είναι εκπληκτική καθώς μπροστά του κυλάει ο Άραχθος και αμέσως μετά ξεκινάει ο ατέλειωτος κάμπος της Άρτας με τους πορτοκαλεώνες της, ο οποίος συνεχίζεται μέχρι εκεί που φτάνει το μάτι, στην Κορωνησία και στις λιμνοθάλασσες του Αμβρακικού Κόλπου.

Το όνομα Κάτω Παναγιά, δόθηκε στη Μονή, όπως μάθαμε, για να διακρίνεται σε σχέση με την Παναγία τη Παρηγορήτισσα, η οποία αποτελούσε μετόχι της Κάτω Παναγιάς και η οποία είναι κτισμένη σε ψηλότερο επίπεδο απ’ αυτό της μονής, στο κέντρο της Άρτας.

Έως το 1953 ήταν ανδρικό μοναστήρι αλλά είχε φτάσει σε παρακμή καθώς μόνο δύο μοναχοί ζούσαν εκεί κι ο ένας μάλιστα υπέργηρος. Τότε με πρωτοβουλία του τότε μητροπολίτη Άρτας, του μακαριστού αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος στη συνέχεια, Σεραφείμ, το μοναστήρι μετατράπηκε σε γυναικείο. Με πρωτοβουλία της πρώτης ηγουμένης γερόντισσας Αγνής έγιναν πολλές εργασίες αναστήλωσης και επισκευών στα κελιά και στα βοηθητικά κτήρια.

Σήμερα μονάζουν εκεί 15 μοναχές, των οποίων η κύρια απασχόληση είναι η υφαντουργία-ταπητουργία, και χάρη στις άοκνες προσπάθειες τους το μοναστήρι της Κάτω Παναγιάς έχει ξανακερδίσει κάτι από την παλιά αίγλη και λάμψη του.

Περισσότερες Φωτογραφίες από την Μονή Κάτω Παναγιάς

 

ΜΟΝΗ ΚΑΤΩ ΠΑΝΑΓΙΑΣ - ΑΡΤΑ ΑΞΙΟΘΕΑΤΑ